خود شناسی

منظور از «معرفت نفس» يا خود شناسى

از آنجا كه معرفت خدا از راه معرفت نفس پيدا مى شود، خواستم بدانم منظور از «معرفت نفس» يا خود شناسى چيست و چطور مى توان به آن دست پيدا كرد؟

KhodShenasi.gifاين پرسش ناظر به روايت مشهورى از حضرت على (علیه السلام)  است كه فرمود: «من عرف نفسه فقد عرف ربّه»[1]؛ «هر كه خود را شناخت، خداى خويش را شناخته است».

خودشناسى و خداشناسى‏

براى شناخت خداوند بايد خود را شناخت، چگونه مى‏توانيم خود را بشناسيم؟

اين پرسش ناظر به روايت مشهورى از حضرت على عليه السلام است كه فرمود:
«من عرف نفسه فقد عرف ربّه»؛ «هر كه خود را شناخت، خداى خويش را شناخته است». «3» اين حديث شريف و روايات ديگر- كه حاكى از ملازمه شديد ميان شناخت انسان و شناخت خداوند است-، تفسيرهاى فراوانى را در بر داشته و بحث‏هاى دامنه‏دارى را فراروى انديشمندان نهاده است.
در يك نگاه كلى، شناخت انسان نسبت به خداوند سبحان، دوگونه است:
1. شناخت حصولى؛ مقصود از آن شناخت از راه عقل، تفكر، انديشه و استدلال و برهان است.
2. شناخت حضورى؛ اين شناخت خود دوگونه است:

منظور از «معرفت نفس»

از آنجا كه معرفت خدا از راه معرفت نفس پيدا مى‏شود، منظور از «معرفت نفس» يا خود شناسى چيست؟ چطور مى‏توان به آن دست يافت؟

اين پرسش ناظر به روايت مشهورى از حضرت على عليه السلام است كه فرمود:
من عرف نفسه فقد عرف ربّه‏
«1»؛ «هر كه خود را شناخت، خداى خويش را شناخته است».
اين حديث شريف و روايات ديگر- كه بيانگر ملازمه اكيد ميان شناخت انسان و معرفت خداوند است- تفسيرهاى فراوانى را در بر داشته و بحث‏هاى دامنه‏دارى را فراروى انديشمندان نهاده است.
در يك نگاه كلى، شناخت انسان نسبت به خداوند سبحان دوگونه است:
1. شناخت حصولى؛ مقصود از آن شناخت از راه عقل، تفكر، انديشه و استدلال و برهان است.

خودشناسى و خداشناسى‏

از آنجا كه معرفت خدا از راه معرفت نفس پيدا مى‏شود، خواستم بدانم منظور از «معرفت نفس» يا خود شناسى چيست و چطور مى‏توان به آن دست پيدا كرد؟

اين پرسش ناظر به روايت مشهورى از حضرت على عليه السلام است كه فرمود:
من عرف نفسه فقد عرف ربّه» «1»

؛ «هر كه خود را شناخت، خداى خويش را شناخته است». اين حديث شريف و روايات ديگرى كه حاكى از ملازمه اكيد ميان شناخت انسان و معرفت خداوند است؛ تفسيرهاى فراوانى را در بر داشته و بحث‏هاى دامنه‏دارى را فراروى انديشمندان نهاده است و از آنجا كه‏
صاحب كتاب مقالات اين موضوع را با بيانى شيوا و جذاب و در عين حال عميق و تكان‏دهنده و راه‏گشا مطرح فرموده، بخشى از مطالب آن با تلخيص و تصرف بيان مى‏شود:

راه‏هاي خودشناسي

راه های شناخت خود چیست؟

روش مطالعه در خود:
در اين زمينه به دو نوع مطالعه نياز است : الف ) مطالعه علمي : درباره خودشناسي نوعي و به تعبير ديگر ((انسان شناسي )) (اومانولوژي ) است . بهترين سخن در اين رابطه را در قرآن مجيد و سپس در كلمات و احاديث پيشوايان مكتب و همچنين كتاب هايي است كه در زمينه انسان شناسي و خودشناسي نگارش شده است .
مطالعه عيني : يعني تفكر و تامل در وجود خويشتن , شناخت محاسن و معايب و محاسبه نفس خويش . يقينا" هر چه آدمي بيشتر در خود فرو رود و به اخلاق و كردار خود بينديشد, بيشتر خود را خواهد شناخت .