عصمت

عصمت و اختيار

راز عصمت چيست؟ اگر عصمت پيامبران و امامان، موهبتى الهى است؛ چرا ما مشمول اين عنايت نشديم؟ اگر خدا به ما هم لطف مى نمود و علم خدادادى عنايت مى كرد، ما نيز معصوم مى شديم؟

«عصمت» هم امرى موهبتى است و هم ارادى و اكتسابى. درك اين مسئله در گرو شناخت چند نكته است:
يكم. پيامبران و امامان (علیهم السلام)  داراى اراده بشرى اند؛ مانند ديگر مردم زندگى مى كنند؛ براى تحصيل هر چه بيشتر مقامات معنوى مى كوشند و اهل صبر، جهاد، زهد و تقوا هستند. به عبارتى اين بزرگان «انسان برتر»اند؛ نه «برتر از انسان» و پيامبران پيوسته بر اين نكته تأكيد مى ورزيدند كه «ما هم بشرى همچون شماييم»[1].

گناه آدم‏ (علیه السلام)

منظور از عصيان و توبه حضرت آدم، در آيات قرآن چيست؟ چگونه با عصمت پيامبران سازگار است؟

عصمت پیامبران، همگانى است و حضرت آدم نیز فاقد آن نبوده است؛ لیكن باید دانست كه اوامر و نواهى الهى دو قسم است: الف. مولوى یا قانونى، ب. ارشادى.

عمل آدم (ع) گناه نبوده است

بسم الله الرحمان الرحيم: با بخشش اين جسارت به درگاه پروردگار،آيا ميتوان اين احتمال را داد كه ميوه درخت سيب يا گندم ،پرده پوشي گناه ديگري بود كه حضرت آدم عليه السلام كردند،كه به ميوه يا گندم تشبيه كردند؟

انبيا الهی مطلقا معصوم بوده و مرتكب معصیت نمیشوند . درجریان حضرت آدم علیه السلام نیز گناهی نبوده است .
توضیح اینکه :

استغفار معصومان عليهم السلام‏

راز استغفار پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و ائمه معصومين عليهم السلام چيست؟

به عبارت ديگر با اينكه آنان معصوم بودند و مرتكب گناه نمى‏شدند؛ چرا در دعاهايشان از فزونى گناه استغفار مى‏كردند؟
در پاسخ چند نكته قابل توجه است:
يكم. هميشه توبه به معناى بازگشت از گناه نيست بلكه به طور كلى شامل بازگشت به خداوند مى‏باشد. از اين رو توبه به خودى خود، يكى از عبادت‏هاى بزرگ است. خداوند در قرآن مجيد، مؤمنان راستين را چنين توصيف مى‏كند: الصَّابِرِينَ وَ الصَّادِقِينَ وَ الْقانِتِينَ وَ الْمُنْفِقِينَ وَ الْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأَسْحارِ «1»؛ «آنان شكيبايند و راستگو؛ همواره اطاعت پيشه‏اند و انفاق‏گر و سحرگاهان به استغفار مى‏پردازند».

خطاى داود عليه السلام‏

در قرآن كريم سخن از اشتباهات پيامبران به ميان رفته كه خدا آنها را آمرزيده است؛ مثلًا در سوره «ص» از داورى عجولانه داود عليه السلام، سخن گفته شده است، آيا اين با عصمت پيامبران تناقض ندارد و يا اينكه عصمت آنها درجه‏اى داشته؟ لطفاً توضيح دهيد؟

درباره پرسش مطرح شده به چند نكته اشاره مى‏شود:
يكم. ديدگاه شيعه اماميه در مورد گستره عصمت انبيا عبارت است از:
«ارتكاب گناه صغيره يا كبيره، چه قبل از بعثت و چه بعد از آن براى پيامبران‏ جايز نيست. همچنين جايز نيست نسبت خطا و اشتباه و سهو و نسيان به آنها داده شود».
بنابراين پيامبران يك حد نصاب خاصى از عصمت را برخوردار هستند كه عبارت است از:
الف. عصمت از ارتكاب گناه صغيره و كبيره،
ب. عصمت در دريافت وحى،
ج. عصمت در حفظ و نگه‏دارى وحى،
د. عصمت در ابلاغ وحى،
و. عصمت در اجرا و پياده كردن شريعت.